രുഗ്മാംഗദചരിതം

മണ്ടവപ്പിള്ളി ഇട്ടിരാരിച്ചമേനോനാൽ വിരചിതമായതും, 

അരങ്ങിൽ വളരെ പ്രചാരം സിദ്ധിച്ചിട്ടുള്ളതുമായ ആട്ടക്കഥയാണ് രുഗ്മാംഗദചരിതം.

കഥാസംഗ്രഹം

പത്മപുരാണത്തിലെ കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഈ ആട്ടക്കഥ 

രചിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സൂര്യവംശരാജാവും സൽക്കീർത്തിമാനുമായ രുഗ്മാഗദൻ 

പത്നിയായ സന്ധ്യാവലിയോടൊത്ത് അയോദ്ധ്യാരാജധാനിയിലെ തന്റെ ഉദ്യാനത്തിൽ സല്ലപിക്കുന്ന രംഗത്തോടെയാണ് ആട്ടക്കഥ ആരംഭിക്കുന്നത്. ഉദ്യാനത്തിലെ പൂക്കൾ മോഷണം പോകുന്നതായി പത്നിയിൽനിന്നും അറിയുന്ന രാജാവ് മോഷ്ടാക്കളെ കൈയ്യോടെ പിടികൂടുവാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു. രണ്ടാം രംഗത്തിൽ, തന്റെ ഉദ്യാനത്തിലെത്തി പൂക്കൾ ഇറുത്തുകൊണ്ട് ദേവസ്ത്രീകൾ വിമാനത്തിൽ കയറി പോകുവാൻ ഭാവിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ മറഞ്ഞിരുന്നിരുന്ന രുഗ്മാംഗദൻ അവരെ തടയുന്നു. രുഗ്മാംഗദൻ സ്പർശിക്കുന്നതോടെ ദേവസ്ത്രീകളുടെ വിമാനം മണ്ണിൽ ഉറച്ചുപോകുന്നു. കുപിതരായ അപ്സരസ്സുകൾ രാജാവിനെ ശപിക്കാനൊരുങ്ങുന്നു. ഉടനെ വിനീതനായി ക്ഷമയാചിക്കുന്ന രുഗ്മാംഗദനോട് വിമാനം ഉയർത്തുവാനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗം ദേവസ്ത്രീകൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഏകാദശീവ്രതം അനുഷ്ടിച്ച ഒരാൾ വന്ന് സ്പർശിച്ചാൽ വിമാനം വിണ്ടും ഉയരും എന്നറിഞ്ഞ രാജാവ് അങ്ങിനെയുള്ള ഒരാൾക്കായി തിരച്ചിൽ നടത്തുന്നു. ഏകാദശി അനുഷ്ടിക്കുന്ന ഒരാളെയും രാജഭടന്മാർക്ക് കണ്ടെത്താനയില്ലെങ്കിലും ദാരിദ്ര്യം മൂലം ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ കഴിയാതെയിരുന്ന ഒരു വൃദ്ധയെ അവർ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് വരുന്നു. അവർ സ്പർശിച്ചപ്പോൾ വിമാനം വീണ്ടും ഉയർന്നു. ഇതുകണ്ട് അത്ഭുതപ്പെട്ട രാജാവ് ഏകാദശിയുടെ മാഹാത്മ്യത്തെക്കുറിച്ച് ദേവസ്ത്രീകളോട് ആരായുന്നു മൂന്നാം രംഗത്തിൽ. ഏകാദശീമാഹാത്മ്യവും വ്രതമനുഷ്ടിക്കേണ്ടവിധവും രുഗ്മാംഗദനെ ധരിപ്പിച്ചശേഷം അപ്സരസ്സുകൾ മടങ്ങുന്നു. തുടർന്ന് രുഗ്മാഗദൻ വിധിയാവണ്ണം ഏകാശദിവ്രതം അനുഷ്ടിക്കുവാൻ ആരംഭിച്ചു. രാജനിയോഗത്താൽ പ്രജകളും എല്ലാവരും ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുവാൻ തുടങ്ങി. നാലാം രംഗത്തിൽ, ഇങ്ങിനെയിരിക്കെ ഒരിക്കൽ ധർമ്മദേവൻ തന്റെ സമീപമെത്തിയ നാരദമഹർഷിയോട് ഭൂമിയിലെ വിശേഷങ്ങൾ അന്യൂഷിക്കുന്നു. രുഗ്മാഗദരാജാവിന്റെ നിർദ്ദേശത്താൽ സകലമനുഷ്യരും പുണ്യകരമായ ഏകാശദിനോൽക്കുകയും വൈകുണ്ഡത്തെ പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്നും, അതിനാലാണ് യമലോകത്തിലേയ്ക്ക് ആരും ഇപ്പോൾ വരാതെയിരുക്കുന്നതെന്നും നാരദർ യമധർമ്മനെ അറിയിക്കുന്നു. ഭൂമിയിൽ മരണപ്പെട്ട ഒരു ചണ്ഡാലനെ കൊണ്ടുപോരുവാനായി വരുന്ന യമദൂതെരെ ജയിച്ച് വിഷ്ണുപാർഷദന്മാർ അവന്റെ ജീവനെ കൊണ്ടുപോകുന്നു രംഗം അഞ്ചിൽ. ആറാം രംഗത്തിൽ, പരാജിതരായിപ്പോന്ന യമദൂതർ ധർമ്മരാജാവിനെ സമീപിച്ച് വിവരങ്ങൾ ധരിപ്പിക്കുന്നു. ഇതുകേട്ട് ക്രുദ്ധനായി യുദ്ധത്തിന് പുറപ്പെടുന്ന യമനെ ചിത്രഗുപതൻ സമാധാനിപ്പിക്കുകയും, ബ്രഹ്മദേവനെ കണ്ട് വിവരങ്ങൾ അറിയിക്കുകയാണ് വേണ്ടതെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതനുസ്സരിച്ച് ധർമ്മദേവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സമീപമെത്തി വിവരങ്ങൾ അറിയിക്കുന്നു രംഗം ഏഴിൽ. ഉടനെ ഒരു സുന്ദരിയെ സൃഷ്ടിച്ച് രുഗ്മാംഗദന്റെ സമീപത്തേയ്ക്ക് അയക്കുന്നുണ്ടെന്നും, അവൾ രുഗ്മാഗദന്റെ ഏകാദശിവ്രതം മുടക്കാൻ ശ്രമിക്കുമെന്നും, അങ്ങിനെ നിന്റെ ദുഃഖം തീരുമെന്നും പറഞ്ഞ് സമാധാനിപ്പിച്ച് ബ്രഹ്മദേവൻ യമധർമ്മനെ അയയ്ക്കുന്നു. എട്ടാം രംഗത്തിൽ, ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ചയച്ചവളും, അതിസുന്ദരിമായ മോഹിനിയെ നായാട്ടിനായെത്തുന്ന രുഗ്മാഗദമഹാരാജാവ് വനത്തില്വെച്ച് കണ്ട് ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. തനിക്ക് അപ്രിയമായതൊന്നും ചെയ്യുകയില്ല എന്നൊരു സത്യം വാങ്ങിക്കൊണ്ട് മോഹിനി രാജാവിന്റെ ഇഷ്ടത്തെ അനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പം ചേരുന്നു. അങ്ങിനെ മോഹിനിയോടുകൂടി സസുഖം വസിക്കുവാനാരംഭിച്ചിട്ടും രുഗ്മാംഗദൻ തന്റെ ഏകാദശീവ്രതത്തിന് മുടക്കം വരുത്തിയില്ല. ദ്വാദശി ഊട്ടിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും രാജാവിൽനിന്നും ദാനാദികൾ വാങ്ങുവാനുമായി കൊട്ടാരത്തിലേയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്ന സാകേതവാസികളായ ചില ബ്രാഹ്മണർ രാജാവിന്റെ കാര്യങ്ങൾ ചർച്ചചെയ്യുന്നു ഒൻപതാം രംഗത്തിൽ. പത്താംരംഗത്തിൽ, ഏകാദശിനോറ്റുകൊണ്ട് വിഷ്ണുസ്മരണയിൽ ഇരിക്കുന്ന രുഗ്മാഗദന്റെ സമീപമെത്തുന്ന മോഹിനി തന്നോടൊപ്പം രമിക്കുവാനായി രാജാവിനോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. രുഗ്മാംഗതൻ അതിനു് വഴങ്ങുന്നില്ല എന്നുകണ്ട് മോഹിനി, പുത്രനായ ധർമ്മാംഗദനെ അമ്മയുടെ മടിയിൽ വെച്ച് കഴുത്തുവെട്ടി മരണപ്പെടുത്താതെ ഇന്ന് ഈ വ്രതം നോറ്റാൽ തനിക്കുനൽകിയ സത്യം ലംഘിക്കപ്പെടും എന്ന് രാജാവിനെ അറിയിക്കുന്നു. മോഹിനിയുടെ ഈ വിധം കഠോരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് രുഗ്മാംഗദൻ മോഹാലസ്യപ്പെട്ട് വീഴുന്നു. പിന്നെ ഉണർന്ന് രാജാവ് വിഷ്ണുവിനെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും വിവരങ്ങളറിഞ്ഞ് മാതാവായ സന്ധ്യാവലിയോടുകൂടി അവിടെയെത്തുന്ന ധർമ്മാംഗദൻ പിതാവിനെ ആശ്വസിപ്പിക്കുകയും, സത്യം പാലിക്കുവാനായി തന്റെ കഴുത്തുവെട്ടിക്കൊള്ളുവാൻ അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വളരെ ആശങ്കാകുലനായിതീർന്ന രാജാവ് ഒടുവിൽ മഹാവിഷ്ണുവിനെ അകമഴിഞ്ഞ് പ്രാർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് സത്യപരിപാലനാർദ്ധം പുത്രന്റെ കഴുത്തിനുനേരെ വാളോങ്ങുന്നു. പെട്ടന്ന് അവിടെ പ്രത്യക്ഷനാകുന്ന മഹാവിഷ്ണു രുഗ്മാംഗദനെ തടയുകയും, മോഹിനിയുടെ സത്യാവസ്ഥ അറിയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ നിർദ്ദേശാനുസ്സരണം ധർമ്മാംഗദനെ അയോദ്ധ്യാരാജാവായി വാഴിച്ചശേഷം വിഷ്ണുസാരൂപ്യം ലഭിച്ച രുഗ്മാംഗദനും സന്ധ്യാവലിയും വിഷ്ണുവിനൊപ്പം വൈകുണ്ഡത്തിലേയ്ക്ക് ഗമിക്കുന്നതോടെ ആട്ടക്കഥ പൂർണ്ണമാകുന്നു.

നിലവിലുള്ള അവതരണരീതി

*1മുതൽ 7വരെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി അവതരിപ്പിക്കുക പതിവില്ല.

*8, 9, 10 രംഗങ്ങളാണ് സാധാരണയായി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നവ.

ആട്ടക്കഥാകാരൻ

മണ്ടവപ്പിള്ളി ഇട്ടിരാരിച്ചമേനോൻ

രുഗ്മാംഗദചരിതം പുറപ്പാട്

രുഗ്മാംഗദചരിതം ആട്ടക്കഥയ്ക്ക് പ്രത്യേകമായി കവി പുറപ്പാട് രചിച്ചിട്ടില്ല. ഒരു അവതരണശ്ലോകം മാത്രമാണ് ആട്ടക്കഥയുടെ പ്രാരംഭത്തിൽ ഉള്ളത്.

അവതരണശ്ലോകം-രാഗം:ശങ്കരാഭരണം
"ശ്രീമത്സൂര്യകുലേ പുരാ സമജനി ശ്രീപേശലാംഗോജ്ജ്വലഃ
 ശ്രീവത്സാങ്കനിഷേവണൈകരസികോ വീരാഗ്രഗണ്യോ ബലീ
 ഗീർവാണസ്തുതകീർത്തിപൂരമഹിമാ കല്യാണശീലസ്ഥിതി-
 സ്തിഗ്മാംശുർമദമേദുരാരിതമസാം രുഗ്മാംഗദാഖ്യോ നൃപഃ"
{പണ്ട്  ശ്രീയുതമായ സൂര്യവംശത്തില്‍  അംഗകാന്തിയാര്‍ന്നവനും, വിഷ്ണുഭജനത്തില്‍ നിമഗ്നനും, വീരാഗ്രഗണ്യനും, ശക്തിമാനും, ദേവന്മാരാൽ സ്തുതിയ്ക്കപ്പെടുന്നതായ യശോമാഹത്മ്യമുള്ളവനും, സദ്ഗുണവാനും, അഹങ്കാരികളായ ശത്രുക്കളാകുന്ന ഇരുട്ടിന് സൂര്യതുല്യനും, രുഗ്മാംഗദനെന്നു പേരോടുകൂടിയവനുമായ രാജാവ്  ജനിച്ചു.}

രുഗ്മാംഗദചരിതം ഒന്നാം രംഗം

സൂര്യവംശരാജാവും സൽക്കീർത്തിമാനുമായ രുഗ്മാഗദൻ പത്നിയായ സന്ധ്യാവലിയോടൊത്ത് അയോദ്ധ്യാരാജധാനിയിലെ തന്റെ ഉദ്യാനത്തിൽ സല്ലപിക്കുന്നതായ ഈ രംഗം സാധാരണയായി അവതരിപ്പിക്കുക പതിവില്ല.

രുഗ്മാംഗദചരിതം രണ്ടാം രംഗം

തന്റെ ഉദ്യാനത്തിലെത്തി പൂക്കൾ ഇറുത്തുകൊണ്ട് ദേവസ്ത്രീകൾ വിമാനത്തിൽ കയറി പോകുവാൻ ഭാവിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ മറഞ്ഞിരുന്നിരുന്ന രുഗ്മാംഗദൻ അവരെ തടയുന്നു. രുഗ്മാംഗദൻ സ്പർശിക്കുന്നതോടെ ദേവസ്ത്രീകളുടെ വിമാനം മണ്ണിൽ ഉറച്ചുപോകുന്നു. കുപിതരായ അപ്സരസ്സുകൾ രാജാവിനെ ശപിക്കാനൊരുങ്ങുന്നു. ഉടനെ വിനീതനായി ക്ഷമയാചിക്കുന്ന രുഗ്മാംഗദനോട് വിമാനം ഉയർത്തുവാനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗം ദേവസ്ത്രീകൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഏകാദശീവ്രതം അനുഷ്ടിച്ച ഒരാൾ വന്ന് സ്പർശിച്ചാൽ വിമാനം വിണ്ടും ഉയരും എന്ന് ദേവസ്ത്രീകൾ അറിയിക്കുന്നു. ഈ കഥാഭാഗം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന രണ്ടാം രംഗം സാധാരണയായി അവതരിപ്പിക്കുക പതിവില്ല.

രുഗ്മാംഗദചരിതം മൂന്നാം രംഗം

ദാരിദ്ര്യം മൂലം ഏകാശദി ദിവസം ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ കഴിയാതെയിരുന്നവളായ ആ വൃദ്ധ സ്പർശിച്ചപ്പോൾ വിമാനം വീണ്ടും ഉയർന്നതുകണ്ട് അത്ഭുതപ്പെട്ട രാജാവ് ഏകാദശിയുടെ മാഹാത്മ്യത്തെക്കുറിച്ച് ദേവസ്ത്രീകളോട് ആരായുന്നതും, ഏകാദശീമാഹാത്മ്യവും വ്രതമനുഷ്ടിക്കേണ്ടവിധവും രുഗ്മാംഗദനെ ധരിപ്പിച്ചശേഷം അപ്സരസ്സുകൾ മടങ്ങുന്നതുമായ ഈ രംഗം സാധാരണയായി അവതരിപ്പിക്കുക പതിവില്ല.

രുഗ്മാംഗദചരിതം നാലാം രംഗം

രുഗ്മാഗദരാജാവിന്റെ നിർദ്ദേശത്താൽ സകലമനുഷ്യരും പുണ്യകരമായ ഏകാശദിനോൽക്കുകയും വൈകുണ്ഡത്തെ പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്നും, അതിനാലാണ് യമലോകത്തിലേയ്ക്ക് ആരും ഇപ്പോൾ വരാതെയിരുക്കുന്നതെന്നും നാരദർ യമധർമ്മന്റെ സമീപമെത്തി അറിയിക്കുന്നതായ ഈ രംഗം സാധാരണയായി അവതരിപ്പിക്കുക പതിവില്ല.

രുഗ്മാംഗദചരിതം അഞ്ചാം രംഗം

ഭൂമിയിൽ മരണപ്പെട്ട ഒരു ചണ്ഡാലനെ കൊണ്ടുപോരുവാനായി വരുന്ന യമദൂതെരെ ജയിച്ച് വിഷ്ണുപാർഷദന്മാർ അവന്റെ ജീവനെ കൊണ്ടുപോകുന്നതായ ഈ രംഗം സാധാരണയായി അവതരിപ്പിക്കുക പതിവില്ല.

രുഗ്മാംഗദചരിതം ആറാം രംഗം

വിഷ്ണുപാർഷദന്മാരോട് പരാജിതരായിപ്പോന്ന യമദൂതർ ധർമ്മരാജാവിനെ സമീപിച്ച് വിവരങ്ങൾ ധരിപ്പിക്കുന്നതും, ഇതുകേട്ട് ക്രുദ്ധനായി യുദ്ധത്തിന് പുറപ്പെടുന്ന യമനെ ചിത്രഗുപതൻ സമാധാനിപ്പിക്കുകയും, ബ്രഹ്മദേവനെ കണ്ട് വിവരങ്ങൾ അറിയിക്കുകയാണ് വേണ്ടതെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായ ഈ രംഗം സാധാരണയായി അവതരിപ്പിക്കുക പതിവില്ല.

രുഗ്മാംഗദചരിതം ഏഴാം രംഗം

ചിത്രഗുപതന്റെ നിർദ്ദേശാനുസ്സരണം ധർമ്മദേവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സമീപമെത്തി വിവരങ്ങൾ അറിയിക്കുകയും, ഉടനെ ഒരു സുന്ദരിയെ സൃഷ്ടിച്ച് രുഗ്മാംഗദന്റെ സമീപത്തേയ്ക്ക് അയക്കുന്നുണ്ടെന്നും, അവൾ രുഗ്മാഗദന്റെ ഏകാദശിവ്രതം മുടക്കാൻ ശ്രമിക്കുമെന്നും, അങ്ങിനെ നിന്റെ ദുഃഖം തീരുമെന്നും പറഞ്ഞ് സമാധാനിപ്പിച്ച് ബ്രഹ്മദേവൻ യമധർമ്മനെ അയയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ രംഗം സാധാരണയായി അവതരിപ്പിക്കുക പതിവില്ല.

രുഗ്മാംഗദചരിതം എട്ടാം രംഗം

രംഗത്ത്-രുഗ്മാംഗദൻ(ഒന്നാംതരം പച്ചവേഷം), മോഹിനി(ഒന്നാംതരം സ്ത്രീവേഷം)

ശ്ലോകം-രാഗം:എരിക്കിലകാമോദരി
"ഇത്ഥം വൈവസ്വതം തം നിജപുരിയിലയച്ചഞ്ജസാ പത്മജന്മാ
 പ്രീത്യാ നിർമ്മിച്ചു നല്ലോരമലശശിമുഖീം മോഹിനീം ഭാമിനീം സാ
 ഗത്വാ സാകേതപുര്യന്തികവിപിനതലേ ബ്രഹ്മവാചാ വസിച്ചൂ
 പ്രാപ്തോ നായാട്ടിനായിട്ടവനിപതിവരസ്തത്ര രുഗ്മാംഗദാഖ്യൻ"
{ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞ് ധർമ്മരാജാവിനെ സ്വന്തം പുരിയിലേയ്ക്ക് അയച്ചിട്ട് ഉടനെ ബ്രഹ്മദേവൻ സന്തോഷത്തോടെ ചന്ദ്രമുഖിയായ ഒരു സുന്ദരിയെ സൃഷ്ടിച്ചു. ആ മോഹിനി ബ്രഹ്മാവിന്റെ നിർദ്ദേശം അനുസരിച്ച് സാകേതപുരിയുടെ സമീപമുള്ള വനത്തിൽ വന്ന് വസിച്ചു. അപ്പോൾ രുഗ്മാംഗദൻ എന്നുപേരായ രാജശ്രേഷ്ഠൻ ആ കാട്ടിലേയ്ക്ക് നായാട്ടിനായി പ്രവേശിച്ചു.}

രുഗ്മാംഗദൻ വീരഭാവത്തിൽ വാൾ കുത്തിപ്പിടിച്ച് വലതുവശത്തായി പീഠത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. ഗായകർ രാഗവും തുടർന്ന് സാരിപ്പദവും ആലപിക്കുന്നു. വലത്തുഭാഗത്തുകൂടി സാരിനൃത്തത്തോടെ മോഹിനി പ്രവേശിക്കുന്നു.

മോഹിനിയുടെ സാരിപ്പദം-രാഗം:എരിക്കിലകാമോദരി, താളം:ചെമ്പട
ചരണം1:
"കല്യാണാംഗിയണിഞ്ഞീടുമുല്ലാസശാലിനി
 കല്യാണഗുണമോഹിനി കല്യാണാംഗീ"
ചരണം2:
"പഞ്ചബാണനഞ്ചീടുന്ന പുഞ്ചിരിയും ചാരു-
 ചഞ്ചലാപാംഗവും കിളികിഞ്ചിതവും"
ചരണം3:
"നീണ്ടിരുണ്ടു ചുരുണ്ടോരു കുന്തളവും കാമൻ
 വീണ്ടുമാശപൂണ്ടീടുന്ന കൊങ്കരണ്ടും"
ചരണം4:
"മിന്നൽപോലെ മിന്നീടുന്ന രൂപത്തേയും കണ്ടു
 മന്നവനുമാശപൂണ്ടു നിന്നു നേരേ"
{മംഗളമായ ശരീരത്തോടുകൂടിയവളും, ഉല്ലാസവതിയും, സത്ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയവളും, മംഗളവതിയുമായ മോഹിനിയുടെ കാമോത്സുകമായ പുഞ്ചിരിയും, സുന്ദരമായി ഇളകുന്ന കടക്കണ്ണുകളും, കിളിക്കൊഞ്ചലും, നീണ്ടിരുണ്ട് ചുരുണ്ട തലമുടിയും, കാമനേപ്പോലും മോഹിപ്പിക്കുന്നതായ കൊങ്കകളും, മിന്നൽപോലെ മിന്നിടുന്ന രൂപത്തേയും കണ്ട് രാജാവ് ആഗ്രത്തോടുകൂടി അവളുടെ നേരേ ചെന്നു.}

"കണ്ടു മന്നവനുമാശപൂണ്ടു" (രുഗ്മാംഗദൻ-കലാ:ഗോപി, മോഹിനി-മാർഗ്ഗി വിജയകുമാർ)

സാരിപ്പദം കലാശിക്കുന്നതോടെ രുഗ്മാംഗദനെ കണ്ട് മോഹിനി ലജ്ജിച്ച് നിക്കുന്നു. മോഹിനിയെകണ്ട് അത്ഭുതപ്പെട്ട് എഴുന്നേൽക്കുന്ന രുഗ്മാംഗദൻ പ്രേമത്തോടെ അവളെ നോക്കിക്കണ്ടുകൊണ്ട് പദാഭിനയം ആരംഭിക്കുന്നു.

രുഗ്മാംഗദന്റെ പദം-രാഗം:കാമോദരി, താളം:ചെമ്പട(രണ്ടാം കാലം)

ചരണം1:
 "മധുരതരകോമളവദനേ മദസിന്ധുരഗമനേ

  മധുഭാഷിണി താനേ വിപിനേ മരുവീടുന്നതെന്തിഹ വിജന"
ചരണം2:  
"വണ്ടാർകുഴലാളേ നിന്നെക്കണ്ടതിനാലിഹ പുരുകുതുകം
 തണ്ടാർശരനെന്നോടേറിയ ശണ്ഠയായ്‌വന്നഹോ ബാലേ"
 ചരണം3:
"പിരിയുന്നതു നിന്നോടിനി മമ മരണാധികസങ്കടമറിക 
 മരുവീടുക ചേർന്നെന്നോടു നീ ചരണാംബുജേ ദാസ്യം കുര്യാം"
{ഏറ്റവും മധുരവും കോമളവുമായ മുഖത്തോടുകൂടിയവളേ, മദിച്ച ആനയേപ്പോലെ നടക്കുന്നവളേ, മധുരമായി സംസാരിക്കുന്നവളേ, വിജനമായ ഈ കാട്ടിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് വസിക്കുന്നതെന്ത്? വണ്ടിൻകൂട്ടത്തെപ്പോലെയുള്ള മുടിയോടുകൂടിയവളേ, നിന്നെ ഇവിടെ കണ്ടതിനാൽ എനിക്ക് ആഗ്രഹം വളരുന്നു. ബാലികേ, ഹോ! കാമദേവന് എന്നോട് വളരെ ശണ്ഠയുണ്ടായിവന്നിരിക്കുന്നു. ഇനി നിന്നോട് വേർപിരിയുന്നത് എനിക്ക് മരണത്തേക്കാൾ സങ്കടകരമാണന്ന് അറിയുക. നീ എന്നോടുചേർന്ന് വസിക്കുക. ഞാൻ നിന്റെ പാദത്താമരകളിൽ ദാസ്യം ചെയ്യാം.}

"മദസിന്ധുരഗമനേ" (രുഗ്മാംഗദൻ-കലാ:ഷണ്മുഖൻ, മോഹിനി-കലാ:വിജയകുമാർ)

മോഹിനിയുടെ പദം-രാഗം:എരിക്കിലകാമോദരി, താളം:മുറിയടന്ത  
പല്ലവി:  
"സോമവദന കോമളാകൃതേ ഭവാൻ  
 സാദരം കേൾക്ക ദേവനാരി ഞാൻ"  
അനുപല്ലവി:  
"കാമാധികസുന്ദര നിന്നെക്കണ്ടതിനാലേ
 പ്രേമമെന്നുള്ളിൽ വളരുന്നു"  
ചരണം1:  
"മൽപ്രിയമൊഴിഞ്ഞൊരുനാളുമെന്നൊ-
 ടപ്രിയംചെയ്കയില്ലെന്നും
 അല്പമാത്രമിന്നൊരു സത്യം ചെയ്തീടാമെങ്കിൽ
 ത്വൽപ്രിയതമയായി വസിച്ചീടാം"
{ചന്ദ്രവദനാ, കോമളരൂപാ, ഭവാൻ സാദരം കേട്ടാലും. ഞാൻ ദേവസ്ത്രീയാണ്. കാമനേക്കാൾ സുന്ദരനായവനേ, അങ്ങയെ കണ്ടതിനാൽ എനിക്ക് ഉള്ളിൽ പ്രേമം വളരുന്നു. എന്റെ ഇഷ്ടം അല്ലാതെ ഒന്നും ചെയ്യുകയില്ലെന്നും, ഒരുനാളും അല്പവും അപ്രിയം എന്നോട് ചെയ്യുകയില്ലെന്നും മാത്രം ഒരു സത്യം ചെയ്തുതരികയാണെങ്കിൽ ഞാൻ അങ്ങയുടെ പ്രിയതമയായി വസിച്ചീടാം.}

"സോമവദന കോമളാകൃതേ" (രുഗ്മാംഗദൻ-കലാ:കൃഷ്ണൻ നായർ, മോഹിനി-കുടമാളൂർ കരുണാകരൻ നായർ)

രുഗ്മാംഗദൻ:  
ചരണം4:  
"സത്യം ചെയ്തു തരുന്നേനല്പമാത്രവും നിന്നോട-
 പ്രിയം ചെയ്കയില്ലെന്നും"  
{അല്പം പോലും അപ്രിയമായി നിന്നോട് ഒന്നും ചെയ്യുകയില്ലായെന്ന് ഇതാ സത്യം ചെയ്തുതരുന്നു.}

"സത്യം ചെയ്തു തരുന്നേന..." (രുഗ്മാംഗദൻ-കലാ:ഗോപി, മോഹിനി-കോട്ട:ശിവരാമൻ)

  ചരണം കലാശിക്കുന്നതിനൊപ്പം രുഗ്മാംഗദൻ മോഹിനിയുടെ കൈയ്യിലടിച്ച് സത്യം ചെയ്യുന്നു. സന്തോഷത്തോടെ ഇരുവരും ആലിംഗനബദ്ധരാകുന്നു. തുടർന്ന് മോഹിനി പദമാടുന്നു.
 

മോഹിനി:
 ചരണം4:  
"ചേരുന്നേൻ ഭവാനോടുംകൂടി ഞാൻമോദാൽ
 പോരുന്നേൻ ഭവദീയമന്ദിരേ"
{ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഭവാനോടുകൂടിചേർന്ന് അങ്ങയുടെ ഗൃഹത്തിലേയ്ക്ക് പോരുന്നു.}

"ചേരുന്നേൻ ഭവാനോടുംകൂടി" (രുഗ്മാംഗദൻ-കീഴ്പ്പടം കുമാരൻ നായർ, മോഹിനി-കലാ:കെ.ജി.വാസുദേവൻ)

ശേഷം ആട്ടം-  
ഇരുവരും രംഗമദ്ധ്യത്തിലായി പീഠങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്നു. രുഗ്മാംഗദൻ ആത്മഗതമായി നായികയെ വർണ്ണിക്കുന്നതായ ശ്ലോകങ്ങൾ ആടുന്നു. തുടർന്ന് മോഹിനിയുമായി സംവദിക്കുന്നു. രുഗ്മാംഗദൻ:'അല്ലയോ പ്രിയേ, നീ ഇപ്രകാരം ഈ കാട്ടിൽ വരുവാൻ കാരണമെന്ത്?' മോഹിനി:'അങ്ങയെ കാണുവാനായിത്തന്നെ വന്നതാണ്. ദേവലോകസുന്ദരിമാർ അങ്ങയുടെ കീർത്തി പാടിപുകഴ്ത്തുന്നത് കേട്ടപ്പോൾ അങ്ങയെ വന്ന് കാണുവാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടായി. അങ്ങിനെ വന്നതാണ്.' രുഗ്മാംഗദൻ:'ഹോ! അങ്ങിനെയോ?^ പിന്നെ നീ എന്തിനാണ് എന്നെക്കൊണ്ട് ഇപ്രകാരം സത്യം ചെയ്യിച്ചത്?'

മോഹിനി:'മഹാരാജാവായ അങ്ങേയ്ക്ക് അനവധി പത്നിമാരും കുട്ടികളും ഉണ്ടാകുമല്ലൊ. ഞാൻ അങ്ങയോടൊത്ത് വസിക്കുമ്പോൾ അവർ അസൂയപ്പെടുകയും എന്നോട് മത്സരിക്കുകയും ചെയ്താൽ എനിക്ക് അവഗണന നേരിടേണ്ടിവന്നെങ്കിലോ എന്ന് ഭയന്നാണ് ഞാൻ അങ്ങയെക്കൊണ്ട് സത്യം ചെയ്യിച്ചത്.'  
രുഗ്മാംഗദൻ:'ഹോ! അപ്രകാരം അല്ല. എനിക്ക് സത്ഗുണശീലയായ ഒരു പത്നിയും ഒരു പുത്രനും മാത്രമേയുള്ളു. പതിവ്രതയായ അവൾ നിന്നെ ഒരു സഹോദരിയായി കരുതി സ്വീകരിക്കും. ഇനി നമുക്ക് വേഗം എന്റെ കൊട്ടാരത്തിലേയ്ക്ക് പോവുകയല്ലെ?' മോഹിനി:'അപ്രകാരം തന്നെ'  
രുഗ്മാംഗദൻ:(എഴുന്നേറ്റ് 'അഡ്ഡിഡ്ഡിക്കിട'ചവുട്ടി നിന്ന് ഇടതുഭാഗത്തായി സൂതനെ കണ്ട്, അനുഗ്രഹിച്ചിട്ട്)'എടോ സൂതാ, വേഗം എന്റെ രഥം തയ്യാറാക്കി കൊണ്ടുവന്നാലും' (സൂതനെ അനുഗ്രഹിച്ച് അയച്ച്, വീണ്ടും 'അഡ്ഡിഡ്ഡിക്കിട'വെച്ചുനിന്ന് വലതുഭാഗത്തായി സൈന്യാധിപന്മാരെ കണ്ട്, അനുഗ്രഹിച്ചിട്ട്)'നയാട്ട് മതിയാക്കി സൈന്യങ്ങളെല്ലാവരോടും കൂടി രാജധാനിയിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടാലും' ('അഡ്ഡിഡ്ഡിക്കിട'ചവുട്ടിനിന്ന് ഇടതുഭാഗത്തായി സൂതനെ കണ്ടിട്ട്)'കൊണ്ടുവന്നുവോ?' (മറുപടി കേട്ടിട്ട്)'നിൽക്കു' (മോഹിനിയോടായി)'ഇതാ രഥം തയ്യാറായിരിക്കുന്നു. പുറപ്പെടുകയല്ലെ?' (മോഹിനിയുടെ അനുസരണകേട്ടിട്ട് സൂതനോടായി)'എടോ സൂതാ, രഥം എന്റെ കൊട്ടാരത്തിലേയ്ക്ക് വഴിപോലെ തെളിച്ചാലും'
നാലാമിരട്ടിയെടുത്ത് കലാശിക്കുന്നതിനൊപ്പം രുഗ്മാംഗദൻ മോഹിനിയുടെ കൈകോർത്തുപിടിച്ചുകൊണ്ട് രഥത്തിലേയ്ക്ക് ചാടിക്കയറിയിട്ട് ആലിംഗനബദ്ധരായി രഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭാവത്തിൽ പിന്നിലേയ്ക്ക് കാൽ കുത്തിമാറി നിഷ്ക്രമിക്കുന്നു.

-----(തിരശ്ശീല)-----

[^രുഗ്മാഗദൻ സന്ദർഭവശാൽ ഇവിടെ 'ഏകാദശിമാഹാത്മ്യം' ആടാറുണ്ട്. തന്റെ ഉദ്യാനത്തിൽനിന്നും പൂക്കൾ മോഷണം പോകുന്നു എന്നറിഞ്ഞ് അത് മനസ്സിലാക്കാൻ രുഗ്മാംഗദൻ ശ്രമിക്കുന്നതുമുതലുള്ള, താൻ ഏകാദശീവ്രതം അനുഷ്ടിച്ചുതുടങ്ങുവാനുണ്ടായ കാരണമായ കഥ(2,3 രംഗങ്ങളിലെ കഥാഭാഗം)യാണ് ഈ ആട്ടത്തിന്റെ ആശയമായി വരുന്നത്.]

രുഗ്മാംഗദചരിതം ഒൻപതാം രംഗം

രംഗത്ത്-ബ്രാഹ്മണർ(മിനുക്കുവേഷങ്ങൾ)

ശ്ലോകം-രാഗം:ശഹാന
"കൈക്കൊണ്ടന്യോന്യരാഗം കമലസമമുഖീ മോഹിനീ ഭാമിനീ സാ
 ശീഘ്രം പുക്കാത്മഗേഹം സ്മരപരവശനായ്ത്തത്ര തന്വംഗിയോടും
 ചൊല്ക്കൊള്ളും പാർത്ഥിവേന്ദ്രൻ സരസമിഹ വസിച്ചു രമിച്ചു നികാമം
 തൽക്കാലേ ഭൂസുരന്മാർ ചിലരിഹ നിഭൃതം തമ്മിലൂചുസ്സുവാചം"
{അന്യോന്യം അനുരാഗബദ്ധരായിതീർന്ന രുഗ്മാംഗദനും താമരപ്പൂവിന് സമമായ മുഖകാന്തിയോടുകൂടിയ സുന്ദരിയായ മോഹിനിയും വേഗത്തിൽ കൊട്ടാരത്തിലേയ്ക്ക് പോയി. കീർത്തിമാനായ ആ രാജാവ് മോഹിനിയോടൊത്ത് നന്നായി രമിച്ചുകൊണ്ട് സുഖമായി അവിടെ വസിച്ചു. അക്കാലത്ത് ഒരിക്കൽ അവിടെയുള്ള ചില ബ്രാഹ്മണന്മാർ തമ്മിൽതമ്മിൽ രഹസ്യമായി ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.}

ഇരുവശങ്ങളിൽ നിന്നുമായി 'കിടതകധീം,താം'മേളത്തിനൊപ്പം പ്രവേശിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണർ മുന്നോട്ടുവരുന്നതോടെ പരസ്പരം കാണുന്നു.
ഒന്നാമൻ:'ഹേയ്, നിങ്ങൾ എങ്ങോട്ടുപോകുന്നു?'
രണ്ടാമൻ:'ഞങ്ങൾ സാകേതപുരിയിലേയ്ക്ക് പോകുന്നു'
ഒന്നാമൻ:'ഞാനും അങ്ങോട്ടുതന്നെ. നിങ്ങൾ ഒരു വർത്തമാനം കേട്ടില്ലെ?'
മൂന്നാമൻ:'എന്ത്?'
ഒന്നാമൻ:'പറയാം'
ഒന്നാമൻ പദാഭിനയം ആരംഭിക്കുന്നു

ബ്രാഹ്മണരുടെ പദം-രാഗം:ശഹാന, താളം:അടന്ത
ഒന്നാമൻ:
ചരണം1:
"കേട്ടില്ലേ ഭൂദേവന്മാരേ ഭൂപൻ
 കാട്ടിലൊരുനാൾ നായാട്ടിനുപോയപ്പോൾ
 കിട്ടിപോൽ നല്ലൊരു പെണ്ണ്"
{ബ്രാഹ്മണരേ, കേട്ടില്ലേ? രാജാവ് ഒരുദിവസം നായാട്ടിനായി കാട്ടിൽ പോയപ്പോൾ നല്ലൊരു പെണ്ണിനെ കിട്ടിപോലും.}

"കിട്ടിപോൽ നല്ലൊരു പെണ്ണ്" (ബ്രാഹ്മണർ-ഏറ്റുമാനൂർ കണ്ണൻ, കലാ:അരുൺ)

രണ്ടാമൻ:
ചരണം2:
"ഹാഹന്ത കേട്ടു ഞാൻ വിപ്ര നല്ല
 മോഹിനിയെന്നുപോൽ നാമമവൾക്കതി
 മോഹനഗാത്രിപോൽക്കണ്ടാൽ"
{ഹാ! ഹോ! ഞാൻ നന്നായികേട്ടു. ബ്രാഹ്മണാ, മോഹിനി എന്നാണുപോലും അവൾക്കുപേര്. കണ്ടാൽ അതിസുന്ദരിയാണുപോലും}

ഒന്നാമൻ:
ചരണം3:
"രാപ്പകൽ മോഹിനിയോടു ഭൂപൻ
 പുഷ്പേഷുകേളിവിനോദനനെപ്പോഴും
 താല്പരീയം മറ്റൊന്നില്ല"
{രാത്രിയും പകലുമെല്ലാം മോഹിനിയോടുകൂടി കാമകേളികൾചെയ്ത് സുഖമായി വസിക്കുകയാണ് രാജാവ്. മറ്റൊന്നിലും താല്പര്യം ഇല്ലത്രെ.}

മൂന്നാമൻ:
ചരണം4:
"മോഹിനിയോടു ചേർന്നിട്ടും ഭൂപനേ-
 കാദശിവ്രതം ലോപം ചെയ്യുന്നില്ല
 ശ്ലാഘനീയൻ ഭൂമിപാലൻ"
{മോഹിനിയോട് ചേർന്നിട്ടും രാജാവ് ഏകാദശീവ്രതം ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല. അഭിനന്ദനം അർഹിക്കുന്നവനാണ് രാജാവ്.}

ഒന്നാമൻ:
ചരണം5:
"ഭൂദേവ പോക നാം വേഗാലങ്ങു
 ദ്വാദശിയൂട്ടിനിലവെയ്പാറായി
 സാകേതവാസിനികേതേ"
{ബ്രാഹ്മണാ, നമുക്ക് വേഗത്തിൽ അങ്ങോട്ടേയ്ക്ക് പോകാം. രുഗ്മാംഗദരാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ ദ്വാദശിസദ്യയ്ക്ക് ഇലവെയ്ക്കാറായി.}

രണ്ടാമൻ:
ചരണം6:
"പോരുന്നേൻ ഞാൻ ഭൂമിദേവാ ഭൂപൻ
 ഭൂരിദാനങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും നല്കും
 ആരണന്മാർക്കെല്ലാം മോദാൽ"
{ബ്രാഹ്മണാ, ഞാനും പോരുകയാണ്. രാജാവ് സന്തോഷത്തോടുകൂടി ബ്രാഹ്മണർക്കെല്ലാം സ്വർണ്ണവും വസ്ത്രങ്ങളും ദാനവും നൽകും.}

"പോരുന്നേൻ ഞാൻ ഭൂമിദേവാ" (ബ്രാഹ്മണർ-ആർ.എൽ.വി.സുനിൽ, കലാനി:വിനോദ്)

ശേഷം ആട്ടം-
ഒന്നാമൻ:'എന്നാൽ ഇനി വേഗം പോവുകയല്ലെ?'
രണ്ടാമനും മൂന്നാമനും:'അങ്ങിനെതന്നെ'
ബ്രാഹ്മണർ നിഷ്ക്രമിക്കുന്നു.

-----(തിരശ്ശീല)-----

രുഗ്മാംഗദചരിതം പത്താം രംഗം

രംഗത്ത്-രുഗ്മാംഗദൻ, മോഹിനി, സന്ധ്യാവലി(കുട്ടിത്തരം സ്ത്രീവേഷം), ധർമ്മാംഗദൻ(കുട്ടിത്തരം പച്ചവേഷം), മഹാവിഷ്ണു(മഞ്ഞഞൊറി ധരിച്ച കുട്ടിത്തരം പച്ചവേഷം)

ശ്ലോകം-രാഗം:ആനന്ദഭൈരവി
"സാകേതാധീശനോടങ്ങനെ സപദി മുദാ ചേർന്നു കേളീവിലാസോ-
 ല്ലോകേശാദേശചിന്താമപി ച ബത മറന്നെത്രനാൾ മോഹിനീ സാ
 സാകാംക്ഷം തത്ര മേവും മഹിതഗുണമെഴും വൃശ്ചികേമാസി വന്നോ-
 രേകാദശ്യാം പ്രഭാതേ പ്രിയതമമവനീനാഥമേവം ബഭാഷേ"
{ബ്രഹ്മദേവന്റെ നിർദ്ദേശത്തേകൂടി മറന്നവളായിട്ട് ആ മോഹിനി സാകേതരാജാവിനോടൊത്ത് ഇപ്രകാരം കേളീവിലാസങ്ങൾ ചെയ്തുകൊണ്ട് വളരെനാൾ സസന്തോഷം അവിടെ വസിച്ചു. ആകാംക്ഷയോടുകൂടി അവിടെ വസിച്ച മോഹിനി മഹത്തായ ഗുണമെഴുന്നതായ വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഏകാദശി ദിവസം പ്രഭാതത്തിൽ പ്രിയതമനായ രാജാവിനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.}

രുഗ്മാംഗദൻ വലതുഭാഗത്തായി ഭഗവത്സ്മരണയോടുകൂടി പീഠത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. ഇടത്തുവശത്തുകൂടി 'കിടതകധീം,താം'മേളത്തിനൊപ്പം കാമപാരവശ്യം നടിച്ചുകൊണ്ട് പ്രവേശിക്കുന്ന മോഹിനി, രാജാവ് ഈശ്വരഭജനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതുകണ്ട് നീരസം ഭാവിക്കുന്നു. മോഹിനി പ്രേമഭാവത്തിൽ രാജാവിനെ സമീപിച്ച് ആലിംഗനം ചെയ്യുവാൻ മുതിരുന്നു. രുഗ്മാംഗദൻ കൈകൊണ്ട് അവളെ തടുത്തിട്ട് നാമം ജപിച്ചുകൊണ്ട് ഇരിക്കുന്നു. മോഹിനി പദാഭിനയം ആരംഭിക്കുന്നു.

മോഹിനിയുടെ പദം-രാഗം:ആനന്ദഭൈരവി, താളം:മുറിയടന്ത
പല്ലവി:
"സുമശര സുഭഗശരീര മമ രമണ പയോധിഗംഭീര
 സുമശരസമസുവിഹാര മമ വരികരികിൽ നീ മോദാൽ"
ചരണം1:
"ചിത്തജകേളിയിലിഹ മേ ചെറ്റും തൃപ്തിവരുന്നില്ലകമേ
 ക്ഷത്രിയകുലസുതിലക കേൾക്ക അത്ര സദയ സുഖം മേ"
("സുമശര സുഭഗശരീര..........................................മോദാൽ")
{കാമനുസമം സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുകൂടിയവനേ, എന്റെ പ്രിയാ, ഗാംഭീര്യസമുദ്രമേ, കാമനുതുല്യം നനായി വിഹരിക്കുന്നവനേ, അങ്ങ് സന്തോഷത്തോടുകൂടി എന്റെ അരികിൽ വന്നാലും. ക്ഷത്രിയകുലത്തിന് നല്ല തിലകമായുള്ളവനേ, കേട്ടാലും. കാമകേളികളിൽ എനിക്കിവിടെ മനസ്സിൽ ഒട്ടും തൃപ്തിവരുന്നില്ല. ദയയോടെ എനിക്ക് സുഖം നൽകിയാലും.}

"ചിത്തജകേളിയിലിഹ മേ" (രുഗ്മാംഗദൻ-കലാ:ഷണ്മുഖൻ, മോഹിനി-കലാ:വിജയൻ)

രുഗ്മാംഗദന്റെ പദം-രാഗം:സുരുട്ടി, താളം:ചെമ്പട
പല്ലവി:
"ചെയ്‌വേൻ താവകാഭിലാഷം സർവ്വമപി ബാലേ
 ഭവ്യമാർന്നോരേകാദശീനൽവ്രതദിവസവുമിന്നു"
ചരണം1:
"പൂബാണകേളികൾ ചെയ്യരുതേതും ബാലേ ജീവനാഥേ മമ ജീവമായുറപ്പിയ്ക്ക
 ദൈവമതന്നിയെ മറ്റുള്ളവിചാരത്തെ കൈവെടിഞ്ഞീടുക മോഹിനീ"
ചരണം2:
"ദിവ്യാന്നവും വർജ്ജിക്കേണം ഭവ്യേ തൈലഭ്യംഗാദിയും
 സർവ്വദാ ശ്രീഗോവിന്ദനെ സേവചെയ്തു വാണീടേണം"
{ബാലികേ, നിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളെല്ലാം സാധിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രേഷ്ഠമായ ഏകാദശീവ്രതദിവസമാണ് ഇന്ന്. ബാലികേ, എന്റെ പ്രാണനാഥേ, ഇന്ന് കാമകേളികളൊന്നും ചെയ്യരുത് എന്നത് ഉറപ്പിച്ച് വസിക്കുക. മോഹിനീ, ദൈവം എന്നതൊഴിച്ച് മറ്റുള്ള വിചാരങ്ങളെ കൈവെടിയുക. ദിവ്യമായ ഭക്ഷണത്തേയും എണ്ണതേച്ച്കുളി മുതലായവയും ഇന്ന് ഉപേക്ഷിക്കണം. മുഴുവൻ സമയവും മഹാവിഷ്ണുവിനെ സേവചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കണം.}

"സർവ്വമപി ബാലേ" (രുഗ്മാംഗദൻ-കലാ:കൃഷ്ണൻ നായർ, മോഹിനി-കുടമാളൂർ കരുണാകരൻ നായർ)

മോഹിനി:
ചരണം2:
"പട്ടിണികൊണ്ടുടനാർക്കും ഹേ നാഥാ പുഷ്ടി ബലാൽ നശിച്ചീടും
 മട്ടലർബാണവിഹാരം പരിതുഷ്ടികരം സുഖസാരം
("സുമശര സുഭഗശരീര..........................................മോദാൽ")
ചരണം3:
"കേൾക്ക ഭവാൻ തീർത്തുചൊല്ലാമഹം നോല്ക്കയില്ലത്രയുമല്ല
 നോല്ക്കരുതിന്നു ഭവാനും വിഹരിക്കേണമധികവുമധുനാ"
("സുമശര സുഭഗശരീര..........................................മോദാൽ")
{ഹേ നാഥാ, പട്ടിണികൊണ്ട് എല്ലാവർക്കും ഉടനെ ആരോഗ്യം ശക്തിയായി നശിച്ചിടും. കാമകേളികൾ ഏറ്റവും സന്തോഷകരവും സുഖത്തിനു് കാരണമായിട്ടുള്ളതുമാണ്. ഭവാൻ കേൾക്കുക, ഞാൻ തീർത്തുപറയാം. ഞാൻ വ്രതം നോല്ക്കുകയില്ല. മാത്രമല്ല, ഭാവനും ഇന്ന് നോല്ക്കരുത്. ഇപ്പോൾ എന്നോടൊത്ത് അധികമായി വിഹരിച്ചാലും.}

രുഗ്മാംഗദൻ:
ചരണം3:
"സാകേതത്തെസ്സന്ത്യജിക്കാം സാകം സർവ്വസമസ്തവും
 ഏകാദശി നോറ്റീടുവാൻ വേഗാലനുവദിക്ക നീ"
{വിസ്തൃതമായികിടക്കുന്ന ഈ സാകേതരാജ്യത്തെ പൂർണ്ണമായും എന്നെന്നേക്കുമായി ഉപേക്ഷിക്കാം. ഏകാദശി നോല്ക്കുവാനായി നീ വേഗത്തിൽ അനുവദിക്കുക.}

മോഹിനി:
ചരണം4:
"സത്യഭംഗം ചെയ്‌വതേവം യുക്തമോ നൃപതേ
 സത്യസന്ധൻ ഭവാനെന്നു കീർത്തി വിലസുന്നു പാരിൽ"
ചരണം5:
"മൽപ്രിയ നീയെന്നോടെന്നുമപ്രിയം ചെയ്കയില്ലെന്നും
 സപ്രമോദം ചെയ്ത സത്യം ക്ഷിപ്രമേവം മറന്നിതോ"
{രാജാവേ, ഇപ്രകാരം സത്യഭംഗം ചെയ്യുന്നത് ഉചിതമോ? ഭവാൻ സത്യസന്ധനാണന്നുള്ള കീർത്തി ലോകത്തിൽ വിലസുന്നു. എന്റെ പ്രിയതമാ, എന്നോടൊന്നും അപ്രിയം ചെയ്കയില്ലെന്ന് ഏറ്റവും സന്തോഷത്തോടുകൂടി ചെയ്ത സത്യം ഇപ്രകാരം പെട്ടന്ന് അങ്ങ് മറന്നുവോ?}

തുടർന്ന് രുഗ്മാംഗദൻ അടുത്തപദം അഭിനയിക്കുന്നു.

പദം-രാഗം:സുരുട്ടി, താളം:ചെമ്പട
രുഗ്മാംഗദൻ:
ചരണം1:
"അപ്രിയമപഥ്യം നിന്നോടല്പവുമില്ലല്ലോ പാരിൽ
 ചിൽപ്പുരുഷന്തന്റെ വ്രതം നോല്പതിന്നനുവദിക്ക"
പല്ലവി:
"മാനിനിമാർമൗലിമാലേ മോഹിനി വല്ലഭേ"
{അപ്രിയമോ അപഥ്യമോ നിന്നോട് അല്പവുമില്ല. സുന്ദരികളുടെ ശിരോലങ്കാരമായുള്ളവളേ, മോഹിനീ, വല്ലഭേ, ലോകത്തിൽ ചിൽപ്പുരുഷനായ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വ്രതം നോല്ക്കുന്നതിന് നീ അനുവദിക്കുക.}

"ചിൽപ്പുരുഷന്തന്റെ വ്രതം" (രുഗ്മാംഗദൻ-കലാ:ഗോപി, മോഹിനി-കോട്ട:ശിവരാമൻ)

മോഹിനി:-രാഗം:നീലാബരി
ചരണം2:
"അമ്മതന്മടിയിൽവച്ചു നിന്മകൻ ധർമ്മാംഗദനെ
 ചെമ്മേ വാളാൽ വെട്ടാമെങ്കിലിമ്മഹാവ്രതം നോറ്റാലും"
{അമ്മയുടെ മടിയിൽവച്ച് അങ്ങയുടെ മകനായ ധർമ്മാംഗദനെ വാളുകൊണ്ട് ഭംഗിയായി വെട്ടാമെങ്കിൽ ഈ മഹാവ്രതം നോറ്റാലും.}

രുഗ്മാംഗദൻ:
ചരണം3:-രാഗം:ദ്വിജാവന്തി
"കഷ്ടമീവണ്ണം ശാഠ്യങ്ങൾ ദുഷ്ടേ ചൊൽവാനെന്തു മൂലം
 നിഷ്ഠുരങ്ങൾ ത്യജിച്ചു നിന്നിഷ്ടമെന്തെന്നുരചെയ്ക"
{കഷ്ടം! ദുഷ്ടേ, ഈവിധമുള്ള നിർബന്ധങ്ങൾ പറയുവാൻ എന്താണ് കാരണം? ക്രൂരതകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് നിന്റെ ആഗ്രഹം എന്തെന്ന് പറയുക.}

മോഹിനി:
ചരണം4:
"അച്ഛനുമമ്മയ്ക്കും കണ്ണിലശ്രു തെല്ലും വിണീടാതെ
 ഇച്ചരിതം ചെയ്യാമെങ്കിൽ സ്വച്ഛന്ദം നോറ്റുകൊണ്ടാലും"
{അച്ഛന്റേയും അമ്മയുടേയും കണ്ണിൽനിന്നും അല്പവും കണ്ണുനീർ വീഴ്ത്താതെ ഈ കൃത്യം ചെയ്യാമെങ്കിൽ തടസമില്ലാതെ വ്രതം നോറ്റുകൊണ്ടാലും.}

രുഗ്മാംഗദൻ:
ചരണം5:-രാഗം:തോടി
"ആവതെന്തേവമീശ്വര മോഹിനിക്കെന്തെന്നിൽ വൈരം
 സ്നേഹാമൃതാനന്ദാത്മികേ പാവനാംഗി ചതിക്കൊല്ല"
{ഈശ്വരാ, ഇപ്രകാരം വരുന്നതെന്തേ? ഈ മോഹിനിക്ക് എന്താണ് എന്നിൽ വിരോധം? സ്നേഹമാകുന്ന അമൃതിന്റേയും ആനന്ദത്തിന്റേയും സ്വരൂപമായുള്ളവളേ, ദിവ്യമായ ശരീരത്തോടുകൂടിയവളേ, ചതിക്കരുതേ.}

മോഹിനി:
ചരണം6:
"നന്ദനനെ വധിയാതെ ഇന്നീവ്രതമനുഷ്ഠിക്കിൽ
 വന്നുകൂടും സത്യഭംഗം മന്നവ ബോധിച്ചുകൊൾക"
{രാജാവേ, പുത്രനെ വധിക്കാതെ ഇന്ന് ഈവ്രതം നോൽക്കുകയാണെങ്കിൽ സത്യഭംഗം വന്നുകൂടുമെന്ന് മനസ്സിലാക്കിക്കൊള്ളുക.}

"നന്ദനനെ വധിയാതെ ഇന്നീവ്രതമനുഷ്ഠിക്കിൽ" (രുഗ്മാംഗദൻ-കലാ:ഷണ്മുഖൻ, മോഹിനി-കലാ:വിജയൻ)

മോഹിനിയുടെ കഠോരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് രുഗ്മാംഗദൻ മോഹാലസ്യപ്പെട്ടുവീഴുന്നു. മോഹിനി രാജാവിന് വീശിക്കൊടുത്തുകൊണ്ട് നിൽക്കുന്നു. ഗായകർ ശ്ലോകം ആലപിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം-രാഗം:മുഖാരി
"മോഹിന്യാവാക്യമേവം സപദി ചെവികളില്പുക്കനേരം കഠോരം
 മോഹിച്ചുർവ്വ്യാം പതിച്ചു ക്ഷിതിപതിരധികം വിഹ്വലസ്താപഭാരാൽ
 മോഹന്തീർന്നാശു പിന്നെ പ്രണതജനപരിത്രാണശീലാ വിഭോ മാം
 പാഹി ശ്രീപത്മനാഭ ദ്രുതമിതിവിലലാപാർദ്ദിതം ദീനദീനഃ"
{മോഹിനിയുടെ ഇപ്രകാരം കഠോരമായ വാക്കുകൾ ചെവിയിൽ പതിച്ചപ്പോൾ ദുഃഖവിഹ്വലനായ രാജാവ് പെട്ടന്ന് മോഹാലസ്യപ്പെട്ട് നിലമ്പതിച്ചു. പിന്നെ പെട്ടന്നുതന്നെ മോഹം തീർന്നുണർന്ന രാജാവ്, 'വണങ്ങുന്നവരായ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ശീലത്തോടുകൂടിയവനേ, പ്രഭോ, ശ്രീപത്മനാഭാ, എന്നെ രക്ഷിച്ചാലും' എന്നിങ്ങിനെ ദു:ഖത്തോടെ വിലപിച്ചു.}

ശ്ലോകാവസാനത്തോടെ മോഹാലസ്യംവിട്ട് ഉണരുന്ന രുഗ്മാംഗദൻ നിലത്ത് ഇരുന്നുകൊണ്ടുതന്നെ പദാഭിനയം ആരംഭിക്കുന്നു. അനുപല്ലവിയെതുടർന്ന് എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് ചൊല്ലിയാടുന്നു.

രുഗ്മാംഗദന്റെ പദം-രാഗം:മുഖാരി, താളം:ചെമ്പട
പല്ലവി:
"നാഥ ജനാർദ്ദന സാദരം ഭൂതദയബോധാനന്ദാത്മക ഹരേ"
അനുപല്ലവി:
"കണ്ണുനീരല്പവും കണ്ണിലുളവാകാതെ
 ഉണ്ണിയുടെ ഗളമധുനാ ഖണ്ഡിപ്പതുമെങ്ങനെ ഞാൻ"
ചരണം1:
"ദുഷ്ഠാത്മികേ മോഹിനി കഷ്ടമഹോ നിന്റെ മൊഴി
 നിഷ്ഠുരമതീവഘോരം
 ദൃഷ്ടിപ്രിയനാമെന്നോമൽക്കുട്ടിപ്പൈതൽതന്നിലഹോ
 പുഷ്ടവൈരമെന്തിതഹോ"
{നാഥാ, ജനാർദ്ദനാ, സാദരം ഭൂതദയാബോധത്തോടുകൂടിയ ആനന്ദാത്മാവായുള്ളവനേ, ഹരേ, കണ്ണിൽ അല്പവും കണ്ണുനീരുണ്ടാകാതെ ഉണ്ണിയുടെ കഴുത്ത് ഞാൻ മുറിക്കുന്നതെങ്ങിനെ? ദുഷ്ടാത്മാവായ മോഹിനീ, ഹോ! കഷ്ടം! നിന്റെ വാക്കുകൾ ദയാരഹിതവും ഘോരവുമായതാണ്. ഹോ! ഹോ! കണ്ടാൽ പ്രീയം ജനിപ്പിക്കുന്നവനും എന്റെ ഓമനയുമായ കുട്ടിപ്പൈതലിന്മേൽ എന്തിങ്ങിനെ ശക്തമായ വിരോധം?}

"നാഥ ജനാർദ്ദന" (മോഹിനി-കലാ:വിജയൻ, രുഗ്മാംഗദൻ-കലാ:ഷണ്മുഖൻ)

ശേഷം ആട്ടം-
മോഹിനി:'എനിക്ക് ഒരുവിരോധവും ഇല്ല. അങ്ങ് കുട്ടിയെ വധിക്കണ്ടാ. ഉടനെ എന്നോടൊപ്പം വന്ന് ആഹാരം കഴിക്കുകയും ക്രീഡിക്കുകയും ചെയ്താലും.'
രുഗ്മാംഗദൻ:'ഹോ! ഇവൾ രാക്ഷസിയാണ്. ഇത് അറിയാതെ ഞാൻ ഇവളെ വിശ്വസിച്ചു, സത്യം ചെയ്തു. എന്റെ ധർമ്മപത്നിയോടും പുത്രനോടും എങ്ങിനെയാണ് എന്റെ അവസ്ഥ അറിയിക്കുക?'
രുഗ്മാംഗദൻ ചിന്താധീനനും ദുഃഖിതനുമായി വലതുഭാഗത്തായി പീഠത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. മോഹിനി തന്നോടൊപ്പം പോരുവാൻ വീണ്ടും രാജാവിനെ ക്ഷണിക്കുന്നു. ഗായകർ ശ്ലോകം ചൊല്ലുന്നു.

ശ്ലോകം-രാഗം:ബിലഹരി
"അമ്ലാനഭൂമിസുരഭക്തിഭരേ ക്ഷിതീന്ദ്രേ
 ധർമ്മാനുരോധനിലയേ ബ്രുവതീതി താവത്
 രുഗ്മാംഗദസ്യ തനയസ്സഹിതോ ജനന്യാ-
 സമ്പ്രാപ്യ തത്ര സവിധേ നിജഗാദ ചൈവം"
{കുറവില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണഭക്തിയുള്ളവനും ധർമ്മനിഷ്ഠനുമായ രാജേന്ദ്രൻ ഇപ്രകാരം പറയുന്ന സമയത്ത് രുഗ്മാംഗദന്റെ പുത്രൻ തന്റെ മതാവിനോടൊപ്പം അവിടെയെത്തി അദ്ദേഹത്തിനോട് പറഞ്ഞു.}

ശ്ലോകം കൊട്ടികലാശിക്കുന്നതോടെ ഇടതുഭാഗത്തുകൂടി 'കിടതകധീം,താം'മേളത്തിനൊപ്പം ധർമ്മാംഗദനും സന്ധ്യാവലിയും പ്രവേശിക്കുന്നു. സന്ധ്യാവലി രാജാവിനെ വണങ്ങി ഇടത്തുഭാഗത്തു നിൽക്കുന്നു. ധർമ്മാംഗദൻ അച്ഛനെ കുമ്പിടുന്നു. രുഗ്മാംഗദൻ പുത്രനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. അനന്തരം ധർമ്മാംഗദൻ പദം അഭിനയിക്കുന്നു.

ധർമ്മാംഗദനും(കലാ:ഷണ്മുഖൻ) സന്ധ്യാവലിയും(കലാകേന്ദ്രം മുരളീധരൻ നമ്പൂതിരി) പ്രവേശിക്കുന്നു. (മോഹിനി-മാർഗ്ഗി വിജയ‌കുമാർ, രുഗ്മാംഗദൻ-കലാ:ഗോപി)

ധർമ്മാംഗദന്റെ പദം-രാഗം:മുഖാരി, താളം:ചെമ്പട
പല്ലവി:
"പാദയുഗം തേ സാദരമേഷ താത തൊഴുന്നേൻ"
അനുപല്ലവി:
"ഖ്യാത വിധിനാ ജന്മം മേ സഫലം ജാതമധുനാ"
("പാദയുഗം തേ സാദരമേഷ താത തൊഴുന്നേൻ")
ചരണം1:
"നന്ദനന്മാരുണ്ടാമിനിയുമുന്നതന്മാർ ധന്യശീല
 സത്യഭംഗം വന്നുവെന്നാൽ തീരാ വംശത്തിനു ദുഷ്കൃതിദോഷം"
("പാദയുഗം തേ സാദരമേഷ താത തൊഴുന്നേൻ")
ചരണം2:
"മാലിതൊല്ലാതാതഗൃഹാണ വാളിതല്ലോ പാലയാശു നീ
 നരപാലസത്യമിതു ചേലെഴുന്ന വ്രതം ചെയ്ക ജാതമോദാൽ"
("പാദയുഗം തേ സാദരമേഷ താത തൊഴുന്നേൻ")
ചരണം3:-രാഗം:കാനഡ
"അംബ തൊഴുന്നേൻ നിൻ പാദേപി ഞാൻ
 കമ്രചരിതേ മാതാവേ
 നന്മയോടിരുന്നീടുക ദൃഢമിഹ
 നിന്മടിയിലഹമിരുന്നീടാമപതാപം"
{അച്ഛാ, അങ്ങയുടെ പാദങ്ങൾ രണ്ടും സാദരം തൊഴുതീടുന്നു. ഇപ്പോൾ ഉണ്ടായിവന്നതായി കേട്ട ഈ വിധിയാൽ എന്റെ ജന്മം സഫലമായിതീർന്നിരിക്കുന്നു. ധന്യശീലാ, ഉന്നതന്മാരായ പുത്രന്മാർ ഇനിയും ഉണ്ടായ്‌വരും എന്നാൽ സത്യഭംഗം വന്നുചേർന്നാൽ വംശത്തിനുതന്നെ തീരാത്ത ദുഷ്കൃതിദോഷം വന്നുചേരും. അച്ഛാ, വിഷമിക്കരുത്. സത്യനിലയാ, വാൾ ഇതാ. രാജാവേ അവിടുന്ന് സന്തോഷത്തോടുകൂടി സത്യത്തെപാലിച്ചിട്ട് ദിവ്യമായ വ്രതം അനുഷ്ടിച്ചാലും. അമ്മേ, അവിടുത്തെ പാദങ്ങളേയുംകൂടി ഞാൻ തൊഴുതീടുന്നു. മനോഹരമായ ചരിതത്തോടുകൂടിയവളേ, മാതാവേ, നന്മയോടെ ഇവിടെ ദൃഢമായി ഇരുന്നാലും. അവിടുത്തെ മടിയിൽ ഞാനും സങ്കടംകൂടാതെ ഇരുന്നീടാം.}

[ധർമ്മാംഗദന്റെ പദത്തിലെ 'അംബ തൊഴുന്നേൻ'എന്ന ചരണം കലാ:ഉണ്ണികൃഷ്ണക്കുറുപ്പ് ആലപിച്ചത് ഇവിടെ ശ്രവിക്കാം.]

പദാഭിനയം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും രുഗ്മാംഗദനെ വണങ്ങിയിട്ട് ധർമ്മാംഗദൻ വാൾ എടുത്ത് അച്ഛന്റെ കൈയ്യിൽ കൊടുക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഇടതുഭാഗത്ത് മുന്നിലായി സന്ധ്യാവലിയെ ഇരുത്തി മടിയിലായി ധർമ്മാംഗദൻ കിടക്കുന്നു. രുഗ്മാംഗദൻ മോഹിനിയോട് വീണ്ടും വീണ്ടും കരുണകാട്ടുവാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നുവെങ്കിലും, തന്നോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കുവാനും രമിക്കുവാനും തയ്യാറല്ലെങ്കിൽ പുത്രനെ വധിച്ച് സത്യം പാലിക്കുവാൻ മോഹിനി ശഠിക്കുന്നു. ദുഃഖിതനായ രാജാവ് മറ്റുനിവൃത്തിയില്ലാതെ വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ടും പ്രാർത്ഥിച്ചുകൊണ്ടും പുത്രനെ വെട്ടാൻ ഓങ്ങുന്നു. അതിനു കഴിയാതെ രാജാവ് മോഹാലസ്യപ്പെട്ടുവീഴുന്നു. അച്ഛനെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് വീണ്ടും വാൾ കൈയ്യിൽ പിടിപ്പിച്ചിട്ട് ധർമ്മാംഗദൻ സന്ധ്യാവലിയുടെ മടിയിൽ കിടക്കുന്നു. ഏകാദശി മുടക്കുന്നതും സത്യഭംഗം വരുത്തുന്നതും ഉചിതമല്ല എന്നുറപ്പിച്ച് രാജാവ് വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിച്ചിട്ട് നാലാമിരട്ടിയെടുത്ത് കലാശിക്കുന്നതോടെ പുത്രനുനേരെ വാളോങ്ങുന്നു. പെട്ടന്ന് പിന്നിലായി പിടിച്ചിരിക്കുന്ന തിരശീല പകുതിതാഴ്ത്തി പ്രത്യക്ഷനാകുന്ന മഹാവിഷ്ണു രുഗ്മാംഗദന്റെ കൈയ്യിൽ കടന്നുപിടിച്ച് തടയുന്നു.
(വലന്തലമേളം)
ഭഗവാൻ പ്രത്യക്ഷനായതുകണ്ട് രുഗ്മാഗദാദികൾ ഭക്ത്യാദരപൂർവ്വം കുമ്പിടുന്നു. അനുഗ്രഹിച്ചശേഷം മഹാവിഷ്ണു പദം അഭിനയിക്കുന്നു.

മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പദം-രാഗം:മോഹനം, താളം:ചെമ്പട
പല്ലവി:
"വധിച്ചീടൊല്ല ബാലനെ ലസൽ ചാരുകീർത്തേ
 ലഭിച്ചു മുക്തിയുമിഹ കീർത്തിയും നൃപതേ"
ചരണം1:
"ഗ്രഹിക്ക പുണ്യരാശേ നീ ഗാഢം നിൻ വ്രതമിതു
 മുടക്കുവാൻ ബ്രഹ്മവാചാ മോഹിനി വന്നതിവൾ
 ഗമിക്കട്ടേ യഥാകാമം ഇവൾക്കു ദ്വാദശ്യാം പകൽ
 സ്വപിക്കുന്നോർ വ്രതഫലം ഭവിക്കും ഷഡംശമെന്നാൽ"
{ബാലനെ വധിക്കരുത്. മനോഹരമായിശോഭിക്കുന്ന കീർത്തിയോടുകൂടിയവനേ, രാജാവേ, നിനക്ക് ഇവിടെ കീർത്തിയും മുക്തിയും ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പുണ്യസമുദ്രമേ, നിന്റെ ഗാഢമായ ഈ വ്രതം മുടക്കുവാനായി ബ്രഹ്മദേവന്റെ നിദ്ദേശാനുസ്സരണം വന്നവളാണ് ഈ മോഹിനി എന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കുക. ഏകാദശിനോറ്റിട്ട് ദ്വാദശിദിവസം പകൽ ഉറങ്ങുന്നവരുടെ വ്രതഫലത്തിൽ ആറിലൊന്ന് ഇവൾക്ക് ആഗ്രഹം പോലെ ലഭിക്കട്ടെ.}

മഹാവിഷ്ണു മോഹിനിയെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. മോഹിനി വിഷ്ണുവിനെ വണങ്ങി നിഷ്ക്രമിക്കുന്നു. വിഷ്ണു പദാഭിനയം തുടരുന്നു.

"ബ്രഹ്മവാചാ മോഹിനി വന്നതിവൾ" (മോഹിനി-കലാ:വിജയൻ, രുഗ്മാംഗദൻ-കലാ:ഷണ്മുഖൻ, സന്ധ്യാവലി-കലാനി:വിനോദ്, ധർമ്മാംഗദൻ-കലാ:ശുചീന്ദ്രൻ)

ചരണം2:-രാഗം:ശ്രീ, താളം:ചെമ്പ
"വത്സാ ഹേ ധർമ്മാംഗദ വരികരികിൽ നീ മോദാൽ
 ത്വത്സമനായിട്ടൊരു ധന്യനില്ലെങ്ങും ഭൂമൗ
 നൽസുഖമവനിയിൽ വാഴ്ക നീ ചിരകാലം
 മത്സാരൂപ്യം നിനക്കും ലഭിക്കും ചരമേ കാലേ"
ചരണം3:-രാഗം:മോഹനം, താളം:ചെമ്പട
"അതുച്ഛഭാഗ്യാബുരാശേ മടിച്ചീടാതിവനെ നീ
 കഴിച്ചഭിഷേകമിന്നേ വാഴിക്ക കുമാരനെ
 ലഭിച്ചു മത്സാരൂപ്യം നീ വഹിച്ചു ഭാര്യയുമായി
 വസിച്ചീടുക നീയെന്നും ഉരുസുഖം മമാന്തികേ"
{വത്സാ, ഹേ ധർമ്മാംഗദാ, നീ സന്തോഷത്തോടുകൂടി അരികിൽ വരിക. നിനക്ക് സമനായിട്ട് ഒരു ധന്യൻ ഭൂമിയിലെങ്ങും ഇല്ല. നീ വളരെക്കാലം സുഖമായി ഭൂമിയിൽ വാഴുക. ചരമകാലത്ത് നിനക്കും എന്റെ സാരൂപ്യം ലഭിക്കും. കുറവില്ലാത്ത ഭാഗ്യത്തിന്റെ സമുദ്രമേ, രുഗ്മാംഗദാ, നീ ഇനി മടികൂടാതെ ഈ കുമാരനെ അഭിഷേകം കഴിച്ച് വാഴിക്കുക. നിനക്ക് എന്റെ സാരൂപ്യം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭാര്യയോടുകൂടി നീ എന്നും ഏറ്റവും സുഖത്തോടുകൂടി എന്റെ സമീപത്തിൽ വസിക്കുക.}

ശേഷം ആട്ടം-
അനന്തരം മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ നിർദ്ദേശം അനുസരിച്ച് രുഗ്മാംഗദൻ പുത്രനെ രംഗമദ്ധ്യത്തിലെ പീഠത്തിൽ ഇരുത്തി രാജകിരീടം ധരിപ്പിച്ച് അഭിഷേകം കഴിക്കുകയും, ഉടവാൾ നൽകി അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് രുഗ്മാംഗദനും സന്ധ്യാവലിയും വിഷ്ണുസമീപം വന്നുനിൽക്കുന്നു. ധർമ്മാംഗദൻ എഴുന്നേറ്റ് മൂവരേയും കുമ്പിടുന്നു. അനുഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് തിര ഉയർത്തി മൂവരും അപ്രത്യക്ഷരാകുന്നു.
ധർമ്മാംഗദൻ:'എല്ലാം മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹം. ഇനി ധർമ്മാനുസ്സരണം വഴിപോലെ രാജ്യം പരിപാലിക്കുകതന്നെ'
നാലാമിരട്ടിയെടുത്ത് കലാശിച്ചിട്ട് ധർമ്മാംഗദൻ വാൾ ഇളക്കിക്കൊണ്ട് പിന്നിലേയ്ക്ക് കാൽകുത്തിമാറി നിഷ്ക്രമിക്കുന്നു.

-----(ധനാശി)-----